چرا شیشه جلو ترک میخورد اما شیشه بغل خرد میشود؟
شیشههای خودرو بر اساس اولویت ایمنی به دو روش لمینت و سکوریت ساخته میشوند.
شیشهی جلوی خودرو و شیشههای کناری ممکن است در تصادف یا برخورد سنگ به شکل کاملاً متفاوتی آسیب ببینند: شیشهی جلو معمولاً ترک میخورد و تکههایش کنار هم باقی میمانند؛ اما شیشهی بغل خرد میشود. دلیل این تفاوت، نوع ساخت شیشهها است؛ خودروسازان برای هرکدام از این بخشها از فناوری متفاوتی استفاده میکنند که مستقیماً با ایمنی سرنشینان ارتباط دارد.
اگر سنگی به شیشهی جلوی خودرو برخورد کند، معمولاً ترکهایی روی سطح آن شکل میگیرد؛ اما ضربهای مشابه به شیشهی کناری ممکن است آن را به صدها قطعهی کوچک تبدیل کند. این تفاوت اتفاقی نیست و به دو فناوری متفاوت در ساخت شیشههای خودرو برمیگردد: شیشهی لمینت و شیشهی سکوریت.
شیشهی جلو؛ لایهای محافظ برای جلوگیری از پرتاب سرنشین
شیشهی جلو از نوع لمینت است؛ ساختاری چندلایه که از دو ورق شیشه و یک لایهی میانی پلاستیکی، معمولاً از جنس پلیوینیل بوتیرال تشکیل میشود. این لایهی انعطافپذیر، ورقهای شیشه را به هم متصل نگه میدارد.
وقتی جسمی با شیشهی جلو برخورد میکند، سطح شیشه ممکن است ترک بخورد یا حتی بشکند؛ اما لایهی پلاستیکی مانع جداشدن و پراکندهشدن تکهها میشود. به همین دلیل، شیشه معمولاً شکل کلی خود را حفظ میکند و سرنشینان با بارانی از خردهشیشه روبهرو نمیشوند.
این ویژگی فقط برای جلوگیری از بریدگی و آسیبهای سطحی نیست. طبق توضیحات ادارهی ملی ایمنی ترافیک بزرگراههای آمریکا (NHTSA)، شیشهی لمینت حتی پس از ترکخوردن نیز تا حدی توان نگهداشتن سرنشینان را دارد و احتمال پرتابشدن آنها از خودرو در تصادف را کاهش میدهد. این شیشه همچنین بخشی از انرژی ضربه را جذب میکند.
شیشهی بغل؛ خردشدن برای کاهش خطر بریدگی
شیشههای کناری در بسیاری از خودروها از نوع سکوریت هستند. این شیشهها طی فرایند حرارتی ویژهای ساخته میشوند که مقاومتشان را در برابر ضربه افزایش میدهد. بااینحال، اگر ضربه از حد تحمل شیشه فراتر برود، تنشهای داخلی آن باعث میشوند تقریباً تمام سطح شیشه به قطعات کوچک و دانهدانه تبدیل شود.
خردشدن کامل شیشه لزوما خطرناک نیست و برای جلوگیری از بریدگی بدن هنگام خروج است
شاید خردشدن کامل شیشه در نگاه اول خطرناکتر به نظر برسد؛ اما قطعات حاصل معمولاً لبههای تیز و برندهی کمتری نسبت به تکههای بزرگ شیشهی معمولی دارند؛ بنابراین احتمال بریدگی شدید کاهش پیدا میکند. از طرف دیگر، خردشدن شیشهی کناری امکان خروج سریعتر سرنشینان از خودرو را در شرایط اضطراری فراهم میکند.
همهی خودروها از شیشهی سکوریت در پنجرههای کناری استفاده نمیکنند. برخی مدلها، بهویژه خودروهای مجهز به شیشههای عایق صوتی، از شیشهی لمینت در بخشهای جانبی هم بهره میبرند.
تفاوت رفتار شیشهی جلو و کناری به اولویتهای ایمنی آنها برمیگردد: شیشهی جلو باید هنگام تصادف تا حد امکان یکپارچگی خود را حفظ کند و مانع پرتاب سرنشین شود؛ درحالیکه شیشهی سکوریت کناری طوری طراحی شده است که هنگام شکستن، به قطعات کوچکتری تبدیل شود و خطر بریدگی را کاهش دهد.