وویجر ۱ در آستانه رسیدن به فاصله یک روز نوری، از نقص ارتباطی جان سالم به در برد

پس از آنکه تیم ماموریت مانور بیگبنگ را روی کاوشگر وویجر ۱ اجرا کرد، فضاپیما برای مدتی کوتاه ارتباطش را با زمین از دست داد.

کاوشگر وویجر ۱ در پاییز امسال روزهای چندان آرامی را سپری نمیکند. این فضاپیما در طول هفتههای گذشته همزمان با نزدیکشدن هرچه بیشتر به نقطه عطفی تاریخی در سفر طولانیاش، مهمترین ارتقای خود در طول چند دهه گذشته را دریافت کرد و کمی بعد، ارتباطش با زمین را از دست داد. این کاوشگر باسابقه که بیش از ۴۹ سال در فضا سفر کرده، همچنان ما را در اوج تعلیق و نگرانی نگه میدارد.

تیم مأموریت با خلاقیت فوقالعاده توانسته کماکان به فضاپیمایی که در فضای میانستارهای حرکت میکند، خدمات فنی ارائه دهد. وویجر ۱ و همزادش وویجر ۲، انرژی خود را از مولد ترموالکتریکی رادیوایزوتوپی تأمین میکنند. در این سامانه، پلوتونیوم دچار واپاشی پرتوزا میشود و انرژی حاصل از آن به برق تبدیل میشود. اما ذخیره انرژی این منبع بهتدریج رو به کاهش است و توان خروجیاش هر سال ۴ وات کمتر میشود؛ مسئلهای که گروه مأموریت را وادار کرده دست به اقدامات جدی بزند.

در طول چند سال گذشته، بسیاری از ابزارهای علمی فضاپیما برای همیشه خاموش شدهاند. این کار مصرف انرژی را کاهش داده و به تداوم فعالیت فضاپیما کمک کرده است. بااینحال، تیم مأموریت امسال برای افزایش بیش از پیش طول عمر کاوشگر، رویکردی خلاقانه با نام مستعار «بیگبنگ» را در پیش گرفته است.

در این روش، سه ابزار بهطور همزمان خاموش شدند و در همان حال، تجهیزات جایگزین کممصرفتری فعال شدند. این مانور ابتدا روی وویجر ۲ اجرا و سپس در طول بازهای ششهفتهای در ماه سپتامبر روی وویجر ۱ نیز اعمال شد. عملیات خوشبختانه با موفقیت همراه بود، اما تیم مأموریت انتظار داشت با اتفاقات غیرمنتظرهای روبهرو شود. نخستین اتفاق نیز خیلی زود رخ داد.

در روزهای ۱۸ و ۱۹ اکتبر، آنتنهای بزرگ شبکه فضای دوردست ناسا هیچ سیگنالی از وویجر ۱ دریافت نکردند. بااینحال، نگرانی چندان طول نکشید؛ زیرا فضاپیما در ۲۰ اکتبر، بدون نیاز به هیچ مداخلهای از زمین، دوباره ارتباطش را برقرار کرد. از آن زمان تاکنون، تیم مأموریت و فضاپیما بهطور مداوم در تماس بودهاند.

تا چند هفته دیگر، کاوشگر وویجر ۱ به فاصله یک روز نوری از زمین خواهد رسید

کریم بدرالدین، مدیر مأموریت وویجر در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا، در بیانیهای گفت: «این نخستین باری است که شاهد چنین رفتاری از فضاپیما هستیم؛ اما اکنون در مرحلهای از مأموریت قرار داریم که باید انتظار اتفاقات غیرمنتظره را داشته باشیم. از برقراری دوباره ارتباط با وویجر ۱ آسودهخاطر شدهایم و مشتاقیم بفهمیم چه اتفاقی افتاده است.»

هرچند علت دقیق قطع ارتباط ناگهانی هنوز مشخص نیست، تیم مأموریت میداند که مجموعهای از پیشرانههای فضاپیما از کار افتادهاند و سامانه پشتیبان آنها بهطور خودکار فعال شده است. احتمال دارد این اتفاق در قطع ارتباط نقش داشته باشد.

در حال حاضر توجه زیادی به وویجر ۱ معطوف شده است؛ زیرا این فضاپیما بهزودی از آستانهای نمادین اما شگفتانگیز عبور خواهد کرد. همانطور که در تابستان سال گذشته گزارش دادیم، وویجر ۱ در ۱۸ نوامبر به فاصلهی یک روز نوری از زمین خواهد رسید؛ بدین معنا که برای نخستین بار، یک جسم انسانساخت در چنین فاصلهای از سیاره ما قرار میگیرد.

چنین دستاوردی واقعاً شگفتانگیز است، اما کار با فضاپیما را دشوارتر میکند. سوزان داد، مدیر پروژه وویجر در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا، میگوید: «اگر بخواهید به وویجر سلام کنید، پیام خود را میفرستید، بعد به خانه برمیگردید و دو روز منتظر میمانید تا سرانجام پاسخ دریافت کنید.»

امیدواریم وویجر ۱ تا پیش از فرارسیدن آن روز بزرگ، ما را با اتفاق ناخوشایند دیگری غافلگیر نکند.